Trump, Putin ve Şi aynı masada buluşuyor: Dünyanın gözü 19 Kasım’daki zirvede

Trump Putin Si Trump, Putin ve Şi aynı masada buluşuyor: Dünyanın gözü 19 Kasım'daki zirvede

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 19 Kasım’da Çin’in Şıncın kentinde tarihi bir görüşme gerçekleştirecek. Üç nükleer gücün liderlerini ilk kez aynı masada buluşturacak zirvede nükleer silahların azaltılması ve İran savaşı öncelikli gündem maddeleri olacak. Trump’ın Ukrayna savaşını da görüşmeye dahil edeceğini açıklaması dikkat çekerken, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile olası bir buluşma ihtimali de gündeme geldi.

Dünya siyasetinde gözler, ABD, Rusya ve Çin liderlerini bir araya getirecek kritik zirveye çevrildi. Washington ve Moskova’nın ardından Pekin de üçlü görüşmeyi resmen doğruladı. Trump, Putin ve Şi Cinping’in 19 Kasım Perşembe günü Çin’in Şıncın kentinde bir araya gelmesi planlanıyor.

Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında düzenlenecek toplantı, üç ülkenin liderleri arasında gerçekleştirilecek ilk üçlü zirve olması bakımından tarihi önem taşıyor.

Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, görüşmenin uluslararası gelişmeler açısından büyük önem taşıdığını belirterek üç ülkenin de yapıcı bir diyalog kurmaya hazır olduğunu açıkladı.

NÜKLEER SİLAHLAR VE İRAN MASANIN İLK SIRASINDA

Zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri, dünyanın en büyük nükleer cephaneliklerine sahip ABD, Rusya ve Çin arasında silahların kontrolü olacak.

Trump, üç ülkenin nükleer silah stoklarının azaltılması konusunda bir uzlaşma zemini oluşturmak istediğini belirtiyor. Ancak Çin’in, nükleer kapasitesinin ABD ve Rusya’nın oldukça gerisinde olduğu gerekçesiyle bu konuda temkinli yaklaşması bekleniyor.

Görüşmenin bir diğer önemli başlığı ise İran savaşı olacak. ABD’nin İran’a yönelik politikası, Moskova ve Pekin’in Tahran ile ilişkileri ve bölgedeki gelişmelerin üç lider arasında ele alınması bekleniyor.

TRUMP, UKRAYNA SAVAŞINI DA GÜNDEME TAŞIYACAK

Zirve öncesinde Washington’dan yapılan açıklamalarda Ukrayna savaşının görüşmenin resmi gündeminde bulunmayacağı belirtilmişti. Ancak Trump, 16 Kasım’da yaptığı açıklamayla bu konuda farklı bir tutum ortaya koydu.

Putin ve Şi ile Ukrayna savaşını da konuşacağını söyleyen Trump, Rusya’nın her ay 25 bin asker kaybettiğini ileri sürdü. ABD Başkanı, Ukrayna konusunu en sevdiği başlıklardan biri olarak nitelendirdi.

Bu açıklama, Moskova’nın Ukrayna konusunu masaya taşıma isteği ile Pekin’in çatışmanın çözümünde Avrupa’nın da söz sahibi olması gerektiği yönündeki yaklaşımını yeniden gündeme getirdi.

KİM JONG-UN SÜRPRİZİ YAŞANABİLİR

Trump’ın açıklamalarındaki en dikkat çekici ayrıntılardan biri de Kuzey Kore lideri Kim Jong-un oldu.

ABD Başkanı, Çin ziyareti sırasında Kim Jong-un ile de görüşebileceğini belirterek böyle bir buluşmanın gerçekleşmesinin Şi Cinping’in kararına bağlı olduğunu söyledi.

Trump ile Kim Jong-un daha önce üç kez yüz yüze görüşmüştü. Olası yeni temasın, Kuzey Kore’nin nükleer programı ve Washington-Pyongyang ilişkileri açısından yeni bir diplomatik sürecin önünü açıp açmayacağı merak ediliyor.

Ancak Kim Jong-un’un zirveye katılacağı henüz kesinleşmiş değil.

DÜNYA SİYASETİNDE YENİ BİR YALTA TARTIŞMASI

Üç büyük gücün liderlerini aynı masada buluşturacak zirve, uluslararası kamuoyunda 1945’teki Yalta Konferansı ile de karşılaştırılıyor.

İkinci Dünya Savaşı’nın son döneminde ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderlerinin Avrupa’nın geleceğini görüştüğü Yalta Konferansı, bugün büyük güçlerin dünya üzerindeki nüfuz alanlarını belirlemesi tartışmalarının tarihsel örneği olarak gösteriliyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de daha önce üç liderin Ukrayna’nın geleceğini Kiev yönetimi olmadan görüşmesi ihtimaline tepki göstermiş ve yeni bir Yalta düzeni oluşturulmasına karşı olduklarını belirtmişti.

Çin’in Tayvan konusundaki hassasiyeti ve Avrupa ülkelerinin Ukrayna savaşında söz sahibi olma isteği de zirvenin diplomatik boyutunu daha karmaşık hale getiriyor.

19 Kasım’da gerçekleşecek buluşmadan somut bir anlaşma çıkıp çıkmayacağı belirsizliğini koruyor. Ancak nükleer silahların kontrolü, İran savaşı, Ukrayna ve olası Kim Jong-un görüşmesi nedeniyle zirveden verilecek mesajların küresel siyasetin geleceği açısından yakından izlenmesi bekleniyor.