Son yıllarda özellikle çocukların ve gençlerin elinde daha sık görmeye başladığımız elektronik sigaralar, renkli tasarımları ve meyve aromalarıyla dikkat çekiyor. Kimi zaman zararsız bir alışkanlık, kimi zaman da normal sigaraya alternatif olarak görülen bu cihazlar, sanıldığı kadar masum değil. Elektronik sigaraların zararlarını Atlas Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz anlattı.
Elektronik sigaralar artık herkesin elinde. Anne babaların, gençlerin hatta okul çağındaki çocukların bile elinde artık. Çilek, karpuz, nane ve şekerleme gibi aromalarla sunulan elektronik sigaralar, özellikle gençlerin ilgisini oldukça çekiyor. Renkli görünümleri ve kolay taşınabilmeleri, bu ürünlerin sıradan bir teknolojik cihaz gibi algılanmasına neden olabiliyor. Aslında görüldükleri kadar masum olmayan bu teknolojik cihazlar içerdikleri sıvıyı ısıtarak solunan bir aerosol oluşturuyor. Bu aerosol yalnızca su buharından oluşmuyor. Nikotin, çok küçük parçacıklar, çeşitli kimyasal maddeler ve bazı ağır metaller de içerebiliyor. Üstelik hoş kokulu olması, solunan maddelerin akciğerler açısından oldukçada tehlike oluşturabiliyor.
Genç beyinler nikotine karşı daha savunmasız
Elektronik sigaraların en önemli tehlikelerinden biri nikotin bağımlılığı. Nikotin, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde gelişimini sürdüren beyin üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor. Gençlerde dikkat, öğrenme, hafıza ve dürtü kontrolü gibi işlevler nikotin kullanımından etkilenebiliyor. Ayrıca erken yaşta nikotinle tanışmak, bağımlılık gelişme riskini artırıyor. Başlangıçta yalnızca arkadaş ortamında denemek amacıyla kullanılan elektronik sigara, zamanla bırakılması güç bir alışkanlığa dönüşebiliyor.
Akciğerler bu kimyasallara nasıl tepki veriyor?
Elektronik sigara kullanımı, solunum yollarında tahrişe neden olabiliyor. Kullanıcılarda öksürük, boğazda yanma, nefes darlığı ve göğüste sıkışma gibi şikâyetler görülebiliyor. Özellikle astımı bulunan çocuklarda ve gençlerde elektronik sigara kullanımı, mevcut solunum problemlerini ağırlaştırabiliyor. Elektronik sigaralarla ilişkili ciddi akciğer hasarı vakaları da bildirilmiş durumda. Ancak bu vakaların önemli bir bölümünün, özellikle THC içeren ve güvenilir olmayan kaynaklardan temin edilen ürünlerle bağlantılı olduğu biliniyor.Elektronik sigaraların uzun yıllar boyunca kullanımının oluşturabileceği sağlık sonuçları ise henüz tam olarak bilinmiyor.
Kalp sağlığı da risk altında
Elektronik sigaraların zararları yalnızca akciğerlerle sınırlı değil. Nikotin, kalp atış hızını artırabiliyor ve kan basıncında geçici yükselmelere neden olabiliyor. Damarların işleyişi üzerinde de olumsuz etkiler oluşturabilen nikotin, kalp ve damar sağlığı açısından risk yaratıyor. Özellikle erken yaşlarda başlayan kullanımın uzun vadeli sonuçları konusunda araştırmalar devam ediyor. Bu nedenle elektronik sigaraların güvenli olduğu düşüncesi bilimsel gerçeklerle örtüşmüyor.
Nikotinsiz elektronik sigara zararsız mı?
Toplumda en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, nikotin içermeyen elektronik sigaraların tamamen zararsız olduğu düşüncesidir. Ancak nikotin bulunmasa bile elektronik sigara aerosollerinde solunum yollarını tahriş edebilen maddeler oluşabiliyor. Ayrıca bazı ürünlerin etiketlerinde belirtilen içerikle gerçek içerikleri arasında farklılıklar da bulunabiliyor. Dolayısıyla üzerinde “nikotinsiz” yazması, bir ürünün güvenle kullanılabileceği anlamına gelmiyor.
Anne babalar hangi belirtilere dikkat etmeli?
Çocukların elektronik sigara kullanmaya başladığını anlamak her zaman kolay olmayabilir. Odalarında alışılmadık tatlı kokuların bulunması, tanınmayan küçük elektronik cihazlar, sık tekrarlayan öksürük ve davranış değişiklikleri ailelerin dikkatini çekebilir. Ancak bu belirtiler tek başına elektronik sigara kullanımını kanıtlamaz. Ailelerin çocuklarıyla suçlayıcı olmayan, açık ve güvene dayalı bir iletişim kurması büyük önem taşıyor.
