Yapay zekâ destekli görüntüleme teknolojilerinde meme kanserinin erken teşhisine ilişkin dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Yeni araştırmalar, yapay zekânın rutin mamografi görüntülerinde radyologların o anda fark edemediği bazı ince işaretleri analiz ederek, ileride ortaya çıkabilecek meme kanseri riskini yıllar öncesinden işaretleyebildiğini ortaya koydu.
İsveç’te gerçekleştirilen ve yaklaşık 31 bin hastaya ait 89 bin mamografinin geriye dönük olarak incelendiği araştırmada, üç farklı yapay zekâ destekli sistem test edildi. Çalışmada bazı vakalarda kanserle ilişkili işaretlerin, tanı konulmasından 6 yıl öncesine kadar görüntülerde yapay zekâ tarafından fark edilebildiği görüldü.
“Normal” kabul edilen görüntülerde ipuçlarını arıyor
Teknolojinin dikkat çeken yönü, yalnızca mevcut bir tümörü bulmaya çalışmaması. Yapay zekâ, daha önce tarama sırasında kanser açısından negatif değerlendirilen mamografi görüntülerini yeniden analiz ederek gelecekte kanser gelişen kişilerde geriye dönük olarak görülebilen küçük farklılıkları araştırıyor.
Araştırmacılara göre meme kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 20’sinde, hastalık teşhis edilmeden yaklaşık 6 yıl önce yapay zekânın fark edebildiği mamografik işaretler bulunabiliyor. Ancak bu oran, yapay zekânın her kanseri 6 yıl önceden tespit ettiği anlamına gelmiyor.
Risk kişiye özel belirlenebilir
Yapay zekânın meme görüntülerini analiz ederek yalnızca “kanser var mı, yok mu?” sorusuna yanıt vermek yerine, kişinin gelecekteki riskini değerlendirmeye yardımcı olması tıpta yeni bir yaklaşımın kapısını aralıyor.
2026 yılında güncellenen NCCN meme kanseri tarama kılavuzlarında da mamografiler üzerinden yapay zekâ destekli risk değerlendirmesine yer verilmesi, bu teknolojinin klinik uygulamadaki öneminin giderek arttığını gösteriyor.
Bu yaklaşım sayesinde yüksek riskli olduğu düşünülen kişilerin daha yakından takip edilmesi veya kişiye özel tarama programlarına yönlendirilmesi mümkün olabilir.
Radyoloğun yerini alması değil, destek olması hedefleniyor
Uzmanların üzerinde durduğu önemli noktalardan biri ise yapay zekânın doktorun yerine geçmemesi.
Sistemlerin temel amacı, radyologların gözünden kaçabilecek küçük ve belirsiz bulgular için ikinci bir değerlendirme katmanı oluşturmak. Daha önce yapılan çalışmalar da yapay zekâ destekli mamografi değerlendirmesinin kanser yakalama oranını artırabileceğine işaret ediyor.
Bu nedenle yapay zekâdan elde edilen risk skorları, doktorun klinik değerlendirmesi ve diğer tetkiklerle birlikte ele alınıyor.
Erken teşhiste yeni bir kapı açabilir
Meme kanserinde erken tanı, tedavi seçeneklerinin artırılması ve hastalığın daha başarılı şekilde kontrol altına alınması açısından kritik önem taşıyor. Türkiye Sağlık Bakanlığı da meme kanserinde taramaların hastalığı erken evrede yakalamadaki rolüne dikkat çekiyor.
Yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesiyle birlikte gelecekte mamografi yalnızca o günkü sağlık durumunu değerlendiren bir tarama aracı olmaktan çıkıp, kişinin gelecekteki meme kanseri riskine ilişkin ek bilgiler sunan bir araca dönüşebilir.
Ancak araştırmaların önemli bölümü geriye dönük veriler üzerinden yürütüldüğü için teknolojinin rutin sağlık hizmetlerinde nasıl kullanılacağı konusunda daha fazla klinik doğrulama gerekiyor.
Kısacası yapay zekâ, mamografide insan gözünün bugün fark edemediği küçük ipuçlarını geçmiş görüntüler üzerinden yakalayarak meme kanseri riskinin çok daha erken değerlendirilmesi için umut veriyor.
