1 Kasım’dan itibaren sosyal medya platformlarında yaş doğrulaması dönemi başlıyor. 15 yaşını doldurmayan çocuklar yeni hesap açamayacak, 15-17 yaş grubuna ise gizlilik ve kullanım kısıtlamaları uygulanacak. Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027. Yetkililer, düzenlemeyi fırsata çevirmeye çalışan dolandırıcılara karşı da uyarıyor.
Türkiye’de sosyal medya kullanımına ilişkin yeni kurallar için geri sayım başladı. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 10 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik, 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Düzenleme, yalnızca çocukların hesap açmasını sınırlamakla kalmayacak; sosyal medya platformlarına yaş doğrulama, çocuklara özel güvenlik önlemleri ve ebeveyn denetim araçları konusunda da yeni sorumluluklar getirecek
15 yaşını doldurmayanlar hesap açamayacak
Yeni kurallara göre sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. 1 Kasım’dan itibaren yeni hesap açmak isteyen kullanıcıların yaşını doğrulaması gerekecek. Yaş sınırını karşılamayanların hesap açma talepleri kabul edilmeyecek.
Düzenleme mevcut hesapları da kapsıyor. Ancak hâlihazırda hesabı bulunan kullanıcıların 1 Kasım’da topluca hesaplarını kaybetmesi söz konusu değil. Mevcut hesapların yaş doğrulama işlemlerini en geç 31 Mart 2027’ye kadar tamamlaması gerekecek. Bu süreçte 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları bilgilendirme yapıldıktan sonra kapatılabilecek.
Yaş doğrulaması e-Devlet üzerinden yapılacak
Yeni sistemin temelinde, e-Devlet üzerinden oluşturulacak dijital “yaş doğrulama belirteci” bulunuyor. Kullanıcılar resmî sistemde kimlik doğrulamasını yaptıktan sonra yaş durumlarını gösteren bu belirteci sosyal medya platformuna iletecek.
Sistemin dikkat çeken yönü ise kimlik bilgilerinin platformlarla paylaşılmaması. Yönetmeliğe göre sosyal medya şirketlerine kullanıcının kimlik numarası, adı, soyadı veya doğum tarihi aktarılmayacak. Belirteç, kullanıcının 15 yaş sınırını geçip geçmediğini ve 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösterecek.
Platformlar, doğrulamanın ardından da yaş kontrollerini sürdürebilecek. Hesabın belirtilen yaş grubundan farklı biri tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşması hâlinde yeniden doğrulama talep edilmesi veya hesabın geçici olarak askıya alınması mümkün olacak.
15-17 yaş grubuna hangi kısıtlamalar gelecek?
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına girmemiş kullanıcılar sosyal medyayı kullanabilecek. Ancak bu kullanıcılar için yetişkin hesaplarından farklı, çocukların güvenliğini ve mahremiyetini önceleyen bir hizmet modeli uygulanacak.
Yeni düzenlemeyle çocuk hesaplarına yönelik başlıca kurallar şöyle:
- Gizli hesap: Çocuk hesapları varsayılan olarak gizli olacak.
- Canlı yayın yasağı: Bu hesaplardan canlı yayın yapılamayacak.
- Mesajlaşma sınırı: Çocuklar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek.
- Takipçi listeleri: Takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek.
- Kişiselleştirilmiş reklam kısıtlaması: Çocukların davranışlarına göre profilleme yapılarak ticari reklam gösterilemeyecek.
- Sonsuz kaydırma sınırlaması: Kullanıcıyı platformda daha uzun süre tutmaya yönelik sonsuz kaydırma tasarımlarına kısıtlama getirilecek.
- Ekran görüntüsüne karşı önlem: Platformlar, çocukların profil ve paylaşımlarının ekran görüntüsünün alınmasını engellemeye yönelik teknik tedbirler uygulayacak.
Platformlar ayrıca çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere maruz kalmasını azaltacak filtreleme ve koruyucu öneri sistemi ayarlarını hayata geçirmekle yükümlü olacak.
Ebeveynlere hesap ve ekran süresi kontrolü
Yönetmelik, sosyal medya şirketlerine ebeveyn denetim araçları sunma yükümlülüğü de getiriyor. Bu araçlarla anne, baba veya yasal vasiler çocukların hesap ve gizlilik ayarlarını yönetebilecek, kullanım sürelerini sınırlandırabilecek ve ücretli işlemleri kontrol edebilecek.
Ebeveyn kontrol araçlarının Türkçe olması ve kolay kullanılabilmesi de öngörülüyor. Bununla birlikte denetim araçlarının çocukların mahremiyetini gereksiz veya orantısız biçimde ortadan kaldırmaması gerekiyor.
Hesabı kapatılanlar itiraz edebilecek
Yaş doğrulama sonucuna veya hesap kapatma kararına itiraz etmek de mümkün olacak. Sosyal medya platformlarının ücretsiz başvuru yapılabilen Türkçe bir itiraz mekanizması kurması gerekecek.
Başvurular yalnızca otomatik sistemlerle değerlendirilemeyecek; insan incelemesi de yapılacak. İtiraz süreci devam ederken hesaba ait içeriklerin ve kişisel verilerin silinmesi engellenecek. Kullanıcılar ayrıca Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunabilecek ve yargı yoluna başvurabilecek.
“Hesabınız kapatılacak” mesajlarına dikkat!
Düzenleme öncesinde dolandırıcılık girişimlerine ilişkin uyarılar da yapıldı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, 23 Ekim’de yayımladığı açıklamada, yaş doğrulama sistemini bahane eden sahte SMS, e-posta ve sosyal medya mesajlarıyla kullanıcıların kişisel ve finansal bilgilerinin ele geçirilmeye çalışılabileceğini bildirdi.
“Hesabınız kapatılacak” veya “Yaşınızı hemen doğrulayın” gibi ifadeler içeren mesajlarla gönderilen bağlantılara karşı dikkatli olunması gerekiyor. Yetkililer, işlem için yalnızca https://www.turkiye.gov.tr adresinin veya resmî e-Devlet mobil uygulamasının kullanılmasını tavsiye ediyor.
e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodu, banka kartı bilgisi veya ücret isteyen mesajlara itibar edilmemesi gerekiyor. Mevcut hesaplar için 31 Mart 2027’ye kadar süre bulunduğundan, “hemen doğrulama yapılmazsa hesap kapanacak” iddiasıyla panik oluşturan mesajlara karşı temkinli davranılmalı.
Yeni kurallar 1 Kasım’da yürürlüğe giriyor
Yeni yönetmelik, sosyal medya platformlarına yaş doğrulama ve çocukların korunması konusunda yeni yükümlülükler getiriyor. 1 Kasım’dan itibaren yeni hesaplarda yaş doğrulaması başlayacak; mevcut kullanıcılar içinse 31 Mart 2027’ye kadar geçiş süreci uygulanacak.
Özellikle çocukların hesap güvenliği, mahremiyeti ve platformlarda geçirdiği süreye ilişkin kuralların nasıl uygulanacağı yakından takip edilecek. Kullanıcıların ise hem yeni düzenlemeyi hem de bu süreci fırsata çevirmeye çalışan dolandırıcılık girişimlerini dikkate alması gerekiyor.
