Boğaziçi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Murat Türkeş, Türkiye’de artan sıcaklıklar, değişen yağış rejimi ve olası güçlü El Niño etkisiyle bu yaz yeni sıcaklık rekorlarının görülebileceğini, uzun vadede ise kuraklaşmanın kritik bir eşik yaratabileceğini söyledi
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, Türkiye’de son yıllarda özellikle sonbahar ve kış yağışlarının belirgin biçimde azaldığını belirtti.
Türkeş, sıcaklıkların artması, buharlaşmanın yükselmesi ve yağış rejimindeki değişimle birlikte kuraklaşmanın giderek güçlendiğini ifade etti. Uzun vadeli iklim senaryolarına işaret eden Türkeş, 2040 sonrası orta ve kötü senaryolarda Türkiye’de bugün görülmeyen “tam kurak” iklim koşullarının ortaya çıkma olasılığı bulunduğunu söyledi. Bu durumun, kurak ve çöl iklimine benzer koşulların geniş alanlarda kalıcı hale gelmesi anlamına geldiğini belirtti.
Suriye’deki iklim koşulları Türkiye’ye genişleyebilir
Türkeş, Suriye’nin kuzeyinde bugün gözlenen tam kurak ve çöl benzeri koşulların, iklim değişikliğinin hızlanması halinde Türkiye’ye doğru genişleyebileceğini ifade etti. Türkiye–Suriye sınır hattında şu anda yarı kurak step ikliminin görüldüğünü hatırlatan Türkeş, sıcaklık artışı ve yağış rejimindeki bozulmanın devam etmesi halinde bu kurak kuşağın Türkiye içine ilerleyebileceğini söyledi.
Bu senaryoya göre Güneydoğu Anadolu’nun geniş kesimleri, Türkiye’nin önemli tarım havzalarından biri olan Konya Havzası ve İç Anadolu’nun orta–güney kesimleri, hatta İç Batı Anadolu ile Trakya’nın bazı bölümlerinde kuraklaşmanın artabileceği ifade edildi. Türkeş, bu gelişmenin Türkiye’nin su kaynakları açısından fiziksel ve ekonomik su kıtlığı yaşayan, zamanla su fakiri olma riski taşıyan bir ülke haline gelmesi anlamına gelebileceğini belirtti.
Kuvvetli El Nino olasılığı kapıda
Kısa vadeli iklim değerlendirmelerinde de bulunan Türkeş, yüzey sıcaklıklarındaki artış eğiliminin sürdüğünü ve bu yıl kuvvetli bir El Niño olasılığının bulunduğunu söyledi. Küresel ısınma ile birlikte El Niño etkisinin birleşmesi durumunda Türkiye’de birçok bölgede hava sıcaklıklarının normallerin üzerine çıkabileceğini ifade etti.
Türkeş, özellikle Haziran sonu itibarıyla İç Anadolu, Güneybatı Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da bazı istasyonlarda geçen yıl görülenlere benzer şekilde yeni sıcaklık rekorlarının oluşabileceğini belirtti. Karasal iç bölgelerde sıcaklık ekstrem değerlerinin daha sık görülme olasılığının arttığını vurguladı.
Ayrıca Kuzey Afrika kökenli sıcak hava dalgalarının Balkanlar üzerinden Türkiye’ye taşınmasının Ege Bölgesi’ni de etkilediğini belirten Türkeş, Manisa, İzmir, Aydın ve Denizli gibi illerde zaman zaman Güneydoğu Anadolu’daki değerleri aşan sıcaklıkların ölçülebildiğini ifade etti. Muğla’nın bazı ilçelerinde de yüksek sıcaklıkların görülebildiğini aktardı.
Sıcaklık artışının yalnızca termal bir artış olmadığını vurgulayan Türkeş, bunun yaz kuraklığını derinleştirdiğini, yeni bir yangın rejimi oluşturduğunu ve orman yangınlarının hem sıklığını hem şiddetini hem de etki alanını artırdığını söyledi. Aynı zamanda su kaynakları üzerinde ciddi baskı oluştuğunu, toprak neminin azaldığını ve tarımsal üretimde sulama ihtiyacının arttığını belirtti.
Uzman, uzun süreli sıcaklık artışı ve kuraklık birleşiminin tarım, su yönetimi ve ekosistemler üzerinde zincirleme etkiler yarattığını ifade etti. Bu nedenle bütünleşik su kaynakları yönetimi, kuraklık planlaması ve orman yangını yönetiminin güçlendirilmesi gerektiğini söyleyen Türkeş, tarımsal sistemlerin ve toprak-su kullanımının iklim değişikliğine uyumlu ve dirençli hale getirilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı.
