Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ile Terör Daire Başkanlığının koordinasyonunda, kamuoyunda Çerçeve Yasa olarak bilinen düzenlemeden yararlanabilecek ve kapsam dışında kalacak kişilere ilişkin listeler tamamlandı. Türkiye genelinde yaklaşık 80 bin dosya yeni düzenlemeye göre yeniden ele alınacak. Sürecin fiilen uygulanması ise PKK’nın silah bırakmasının ve bu durumun güvenlik kurumlarınca teyit edilmesinin ardından başlayabilecek.
Türkiye’de PKK’nın silah bırakması ve örgütün tasfiyesine ilişkin sürecin hukuki altyapısını oluşturan Çerçeve Yasa kapsamında yeni bir aşamaya geçildi. Adalet Bakanlığı bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında düzenlemeden yararlanabilecek kişilerle kapsam dışında tutulacak kişilere ilişkin listelerin tamamlanarak Bakanlığa teslim edildiği bildirildi.
Nefes gazetesinin 20 Ekim 2026 tarihli haberine göre, Türkiye genelinde yaklaşık 80 bin soruşturma ve kovuşturma dosyası da yeni düzenlemeye uyarlanması amacıyla yeniden incelenecek. Çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte, hangi suçlardan yargılanan veya hüküm giyen kişilerin düzenleme kapsamında değerlendirilebileceğine ilişkin hazırlıkların önemli bir bölümü sonuçlandırılmış oldu.
Ancak listelerin hazırlanması, ilgili kişilerin otomatik olarak serbest bırakılacağı anlamına gelmiyor. Yasanın uygulanabilmesi için örgütün fiilî varlığının sona erdiğinin ve kontrolündeki silahlarla mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi, bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Çerçeve Yasa hangi suçları kapsıyor?
10 Ağustos 2026’da TBMM’de kabul edilen ve 18 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlanan 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, PKK/KCK’nın tasfiyesi ve silah bırakması koşuluna bağlı olarak belirli suçlar yönünden soruşturma, kovuşturma ve ceza infazı süreçlerini düzenliyor.
Kanunun birinci maddesine göre kapsam; örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma, örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen suçlar ve örgüt lehine işlenen belirli terörizmin finansmanı suçlarını içeriyor.
Adalet Bakanlığı bünyesinde hazırlandığı bildirilen listelerde ise farklı suçlardan yargılanan, mahkûm olan veya firari durumdaki kişilerin hukuki durumlarının ayrı ayrı değerlendirildiği aktarıldı.
Bu kapsamda öne çıkan suçlar şöyle sıralanıyor:
- Devletin birliğini ve bütünlüğünü bozmak: Türk Ceza Kanunu’nun 302’nci maddesi kapsamındaki suçlar.
- Silahlı terör örgütü suçları: Örgüt üyeliği, örgüt adına eylem ve faaliyetlerde bulunma, örgütü kurma veya yönetme ve örgüte yardım.
- Yağma ve kamu düzenine yönelik eylemler: Yol kesme, araç yakma, ulaşım araçlarının hareketini engelleme, kundaklama ve yangın çıkarma gibi örgüt faaliyeti kapsamında işlendiği değerlendirilen suçlar.
- Patlayıcı madde suçları: İzinsiz patlayıcı madde imal etme, kullanma veya ülkeye sokma.
- Ateşli silah suçları: Silah mevzuatına aykırılık ile vahim nitelikte silah bulundurma veya kullanma.
- Terörizmin finansmanı: Örgüt lehine işlendiği değerlendirilen ve ilgili kanun kapsamında düzenlenen suçlar.
Bu suçların herhangi birinden yargılanmış olmak tek başına yasadan yararlanmak için yeterli değil. İlgili suçun kanunun kapsamına girmesi, istisnaların değerlendirilmesi ve öngörülen diğer koşulların gerçekleşmesi gerekiyor.
Kimler kapsam dışında tutulacak?
Düzenlemenin en önemli ayrıntılarından biri, bütün suçların aynı şekilde değerlendirilmemesi.
7595 sayılı Kanun’un üçüncü ve altıncı maddeleri, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçlarını kapsam dışında tutuyor. Ayrıca 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile bu suçlardan verilen mahkûmiyet hükümleri bakımından da istisna bulunuyor.
Nefes gazetesinin haberinde, kamu görevi nedeniyle bir kişinin öldürülmesi suçundan yargılanan ve hüküm giyenlerin de kapsam dışında tutulacağı bildirildi. Haberde bu durum, TCK’nin 82/1-g maddesi üzerinden aktarıldı.
Burada önemli olan, suçun yalnızca adı değil, hangi koşullarda işlendiği ve kanundaki istisnalara girip girmediği. Dolayısıyla kamuoyuna yansıyan listelerin her bir kişi yönünden bireysel hukuki değerlendirmeye dayandığı belirtiliyor.
80 bin dosyada ne yapılacak?
Türkiye genelinde yaklaşık 80 bin dosyanın yeniden incelenecek olması, düzenlemenin adliyelerde kapsamlı bir çalışma gerektireceğine işaret ediyor.
Söz konusu dosyalar, yeni kanunun kapsamı ve istisnaları doğrultusunda değerlendirilecek. İncelemelerde kişilerin hangi suçlardan soruşturulduğu veya yargılandığı, mahkûmiyet kararlarının bulunup bulunmadığı, cezaların miktarı ve kesinleşme durumu gibi unsurlar önem taşıyacak.
Bununla birlikte 80 bin dosyanın 80 bin farklı kişiye karşılık geldiği söylenemez. Bir kişinin birden fazla dosyası bulunabileceği gibi dosyaların farklı soruşturma ve kovuşturma aşamalarında olması da mümkün.
Daha önce 5 Ekim’de yayımlanan haberlerde, ilk aşamada yaklaşık 4 bin ila 4 bin 500 kişinin tahliyesinin gündemde olduğu aktarılmıştı. Ancak bu rakam, kesinleşmiş bir tahliye sayısı veya resmî olarak açıklanmış nihai yararlanıcı listesi olarak değerlendirilmemeli.
Yasa doğrudan af mı getiriyor?
Çerçeve Yasa’nın hukuki mekanizması, genel ve koşulsuz bir af düzenlemesinden farklı. Kanun, belirlenen koşulların gerçekleşmesi durumunda bazı soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini ve belirli mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesini öngörüyor.
Kanunun üçüncü maddesine göre, kapsam içindeki suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar; suçun gerektirdiği cezanın üst sınırına bağlı olarak beş veya on yıl ertelenebiliyor. Altıncı madde ise kapsam içindeki suçlardan mahkûm olanların cezalarının infazının, toplam ceza miktarına göre beş veya on yıl süreyle ertelenmesini düzenliyor.
Düzenleme ayrıca erteleme döneminde yeniden terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararının kaldırılmasını ve ilgili adli sürecin devam etmesini öngörüyor.
Erteleme sürelerinin ilgili koşullar ihlal edilmeden tamamlanması halinde ise kanunda soruşturma, kovuşturma ve ceza infazı bakımından farklı sonuçlar düzenleniyor. Bu nedenle bütün dosyaların aynı hukuki sonuca bağlanacağı düşünülmemeli.
Gözler silah bırakma ve teyit sürecinde
Adalet Bakanlığı bünyesinde listelerin hazırlanmış olması, sürecin idari ve hukuki hazırlık aşamasında ilerleme kaydedildiğini gösteriyor. Ancak düzenlemenin uygulanmasındaki temel eşik, örgütün fiilî varlığının sona ermesi ve silahların teslim edilmesi şartının yerine getirilmesi.
Kanuna göre bu durumun güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve MGK kararıyla teyit edilerek Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Bu aşamadan sonra düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, kanunda öngörülen altı aylık süre içinde ilgili başvurularını yapmaları da gerekiyor.
Dolayısıyla bundan sonraki süreçte sahadan gelecek tespit ve teyit raporları, resmî karar ve adli makamların dosyalar üzerinden vereceği bireysel kararlar belirleyici olacak.
Özetle: Yararlanabilecek kişilerle kapsam dışında kalacaklara ilişkin listelerin tamamlandığı bildiriliyor. Yaklaşık 80 bin dosyanın yeni düzenlemeye göre incelenmesi beklenirken, bu hazırlıkların tahliye veya ceza infazının ertelenmesi kararlarıyla aynı anlama gelmediği özellikle vurgulanmalı. Sürecin fiilen uygulanması, kanunda belirlenen silah bırakma ve teyit koşullarına bağlı.
