Almanya’nın tanınmış filozoflarından Jürgen Habermas 96 yaşında hayatını kaybetti.

Filozof ve sosyolog Habermas‘ın bugün Starnberg kentinde yaşamını yitirdiği belirtildi.

Almanya’nın Düsseldorf kentinde 1929’da doğan Habermas, Marburg Üniversitesinde 1961 yılında doçent oldu, 1961-1964 yılları arasında da Heidelberg’de felsefe dersleri verdi.

1964’te Frankfurt (am Main) Üniversitesinde felsefe ve sosyoloji kürsüsünün başına geçen Habermas, 1971-1981’de Starnberg’deki bilim-teknik dünyasının yaşam koşullarını araştıran Max Planck Enstitüsü’nün müdürlüğünü yaptı.

Frankfurt Okulunun temsilcilerinden olan Habermas, 1983’te Frankfurt am Main Üniversitesine döndü ve profesör olarak emekli olduğu 1994’e kadar burada yeniden felsefe kürsüsünün başına geçti.

Jürgen Habermas Kimdir?

Jürgen Habermas (d. 18 Haziran 1929, Düsseldorf, Almanya), modern çağın en etkili filozoflarından biri olarak kabul edilen Alman düşünürdür. Sosyoloji, siyaset teorisi ve iletişim felsefesi alanlarında geliştirdiği kuramlarla özellikle kamusal alan, iletişimsel eylem ve modernite eleştirisi konularında dünya çapında etkili olmuştur.

Habermas, özellikle Frankfurt Okulu geleneğinin ikinci kuşağının en önemli temsilcilerinden biridir.

Habermas, Nazi Almanyası döneminde büyüdü. Çocukluğunda geçirdiği damak yarığı ameliyatları, onun iletişim ve dil üzerine düşünmesine etki eden bir deneyim olarak sıkça dile getirilir.

Savaş sonrası Almanya’da üniversite eğitimi aldı ve şu alanlarda çalıştı:

• Felsefe
• Tarih
• Psikoloji
• Alman edebiyatı
• Ekonomi

Doktorasını 1954 yılında Bonn Üniversitesi’nde tamamladı.

Frankfurt Okulu ile ilişkisi

Habermas genç yaşta şu düşünürlerle çalıştı:

• Theodor W. Adorno
• Max Horkheimer

Bu düşünürler eleştirel teori (critical theory) olarak bilinen yaklaşımın kurucularıydı. Habermas onların çalışmalarını devam ettirdi fakat aynı zamanda eleştirdi ve geliştirdi.

Felsefesi

Habermas’ın düşüncesi üç temel kavram etrafında şekillenir.

1. Kamusal Alan (Public Sphere)

Habermas’a göre modern demokrasinin temel unsuru kamusal tartışma alanıdır.

Bu kavramı özellikle şu eserinde geliştirdi:

• The Structural Transformation of the Public Sphere

Habermas’a göre kamusal alan:

• vatandaşların özgürce tartıştığı
• devlet ve ekonomi dışında kalan
• rasyonel tartışmaların yürütüldüğü bir alan olmalıdır.

2. İletişimsel Eylem Kuramı

Habermas’ın en önemli teorisi iletişimsel eylem kuramıdır.

Bu teori şu eserinde geliştirilmiştir:

• The Theory of Communicative Action (1981)

Habermas’a göre insanlar iki şekilde hareket eder:

1. Stratejik eylem
   → çıkar için yapılan davranış
2. İletişimsel eylem
   → karşılıklı anlayışa ulaşmak için yapılan iletişim

Habermas’a göre sağlıklı toplumlar iletişimsel rasyonalite üzerine kurulmalıdır.

3. Modernite Savunusu

Habermas, modernliği eleştiren postmodern düşünürlere karşı çıkar.

Ona göre modernlik:

“Tamamlanmamış bir projedir.”

Bu fikir özellikle şu eserinde görülür:

• The Philosophical Discourse of Modernity

Akademik Kariyeri

Habermas birçok üniversitede ders verdi:

• Goethe University Frankfurt
• Max Planck Institute

Ayrıca Avrupa siyaset teorisi ve demokratik teori üzerine birçok uluslararası tartışmaya katıldı.

Önemli Eserleri

Habermas’ın en etkili kitapları:

• The Structural Transformation of the Public Sphere
• Knowledge and Human Interests
• The Theory of Communicative Action
• The Philosophical Discourse of Modernity
• Between Facts and Norms

Etkisi

Habermas günümüzde:

• siyaset felsefesi
• demokrasi teorisi
• medya ve iletişim çalışmaları
• sosyoloji alanlarında en çok atıf yapılan düşünürlerden biridir.

Özellikle şu konular üzerine düşünceleri etkili olmuştur:

• deliberatif demokrasi
• kamusal tartışma
• iletişim etiği

Jürgen Habermas, modern demokrasinin temelinin rasyonel tartışma ve iletişim olduğunu savunan bir filozoftur. Frankfurt Okulu’nun mirasını geliştirerek çağdaş siyaset teorisinin en önemli isimlerinden biri haline gelmiştir.