Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), firmaların yurt dışından elde ettiği döviz gelirlerini Türk lirasına çevirmesini teşvik eden destek mekanizmasında yeni dönemi başlatıyor. 1 Ekim’de yürürlüğe girecek yeni uygulamayla döviz almama taahhüdü kaldırılırken, destekten yararlanma şartları firmanın katma değeri ve döviz pozisyonuna göre yeniden belirlenecek.
TCMB, firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini Türk lirasına dönüştürmesini teşvik eden uygulamanın kapsamını ve şartlarını değiştirdi.
Ağustos ayında Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ değişikliğinin ardından beklenen uygulama talimatı da yayımlandı. Yeni sistem 1 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek.
Döviz almama şartı kaldırıldı
Yeni uygulamanın en dikkat çekici değişikliklerinden biri, firmaların destekten yararlanabilmesi için daha önce uygulanan döviz almama taahhüdünün kaldırılması oldu.
Bunun yerine firmaların döviz pozisyonları dikkate alınacak.
Destekten yararlanmak isteyen şirketlerin likit döviz varlıklarının net satış hasılatına veya aktif büyüklüğüne oranının, yani döviz pozisyonu oranının yüzde 10’u aşmaması gerekecek.
Firmalar bu oranı, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından hazırlanacak Döviz Pozisyonu Bildirim Formu ile belgeleyecek. Söz konusu form 15 gün süreyle geçerli olacak.
Satılabilecek döviz tutarına üst limit
Yeni sistemde firmaların destek kapsamında satabileceği döviz miktarı da şirketin oluşturduğu katma değerle ilişkilendirilecek.
Yıllık döviz satış limiti, Gelir İdaresi Başkanlığından alınacak yıllık faaliyet kârı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından alınacak 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı üzerinden hesaplanacak katma değer kadar olabilecek.
Böylece destek mekanizmasının firmanın gerçek ekonomik faaliyetleriyle daha doğrudan ilişkilendirilmesi hedefleniyor.
Daha fazla firma destekten yararlanabilecek
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni düzenlemeyle döviz dönüşüm desteğinin daha etkin ve kapsayıcı hale getirilmesinin amaçlandığını belirtti.
Şimşek, özellikle ihracata üretim ve tedarik yoluyla katkı sağlayan firmaların destek mekanizmasına erişiminin kolaylaştırılacağını ifade etti.
Bakan Şimşek, düzenlemeyle daha fazla firmanın destekten yararlanmasının önünün açılacağını belirterek, reel sektörü desteklemeye devam edeceklerini bildirdi.
Bankaların sorumluluğu artırılıyor
Yeni uygulamada aracı bankaların görev ve sorumlulukları da artırılıyor.
Bankaların kontrol ve denetim mekanizmalarındaki rolü güçlendirilirken, uygulamanın kötüye kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ayrıca aracı bankalara, firmalardan sağlanan destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 komisyon alma imkanı getiriliyor.
Yeni sistem 1 Ekim’de başlıyor
TCMB’nin yayımladığı uygulama talimatıyla birlikte firmaların döviz dönüşüm desteğinden yararlanma koşulları yeniden şekillenmiş oldu.
Yeni sistemde temel kriterler; firmanın katma değeri, döviz pozisyonu ve yurt dışı kaynaklı döviz gelirleri üzerinden oluşturulacak.
Düzenleme 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek.
Yeni uygulamayla bir yandan Türk lirasına dönüşümün teşvik edilmesi, diğer yandan desteklerin daha fazla firmaya ulaşması ve kontrol mekanizmasının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
