ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ın güvenliği konusunda ABD, Danimarka ve Grönland arasında dikkat çeken bir anlaşmaya varıldığını açıkladı. Trump, anlaşmanın Washington’a Grönland’ın güvenliği konusunda “kalıcı kontrol” sağladığını belirtirken, adadaki ABD askeri varlığının önemli ölçüde artırılacağını duyurdu.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, ABD’nin Grönland’daki güvenlik ve diğer ihtiyaçlar konusunda uzun vadeli yetkilere sahip olacağını savundu. ABD Başkanı ayrıca, Washington’ın Grönland’da büyük bir askeri varlık oluşturma sürecini hemen başlatacağını söyledi.
ABD’nin askeri varlığı genişleyecek
Trump’ın açıklamasına göre anlaşma, ABD’nin Grönland’da askeri üslerini ve faaliyetlerini artırmasına olanak sağlayacak. Washington ayrıca adada Rusya veya Çin gibi ABD’nin rakibi olarak gördüğü ülkelerin askeri üs kurmasını ya da askeri varlık oluşturmasını engellemeyi hedefliyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkiliye göre anlaşma, Washington’a Grönland’da kalıcı erişim, üs kurma ve hava sahasını kullanma hakları sağlıyor. ABD ordusunun ihtiyaç halinde adadaki üs sayısını artırmasının da anlaşma kapsamında mümkün olacağı belirtiliyor.
Danimarka: Egemenlik korunuyor
Trump’ın “kalıcı kontrol” ifadesine karşın Danimarka yönetimi, anlaşmanın Grönland’ın statüsünü değiştirmediğini vurguladı.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tanıdığını, aynı zamanda Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını koruduğunu açıkladı. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de anlaşmanın Grönland’ın çıkarlarını ve uluslararası işbirliğindeki konumunu tanıdığını belirtti.
Anlaşma henüz yürürlükte değil
Tarafların açıklamalarına göre anlaşmanın önümüzdeki hafta New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında imzalanması bekleniyor. İmzalanmasının ardından Danimarka ve Grönland’da gerekli parlamenter süreçlerin tamamlanması gerekiyor.
Bu nedenle Trump’ın açıkladığı düzenleme şu aşamada tamamlanmış ve yürürlüğe girmiş bir egemenlik devri anlamına gelmiyor. Anlaşmanın ayrıntıları ve Washington’a verilecek yetkilerin kapsamı da henüz kamuoyuna bütünüyle açıklanmış değil.
Grönland neden kritik?
Kuzey Kutbu’nda bulunan Grönland, Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki stratejik konumu nedeniyle ABD açısından uzun yıllardır askeri önem taşıyor. ABD’nin adada halen Pituffik Uzay Üssü bulunuyor. Üs; füze uyarısı, füze savunması ve uzay gözetleme faaliyetlerinde kullanılıyor.
Yeni anlaşmayla birlikte Washington’ın Grönland’daki askeri kapasitesini genişletme planı, Arktik bölgesindeki güvenlik dengelerini de yakından ilgilendiriyor. Özellikle Rusya ve Çin’in bölgede artan ekonomik ve stratejik faaliyetleri, Washington’ın Grönland’a yönelik ilgisinin temel gerekçeleri arasında gösteriliyor.
Trump’ın açıklaması, ABD’nin Grönland’a yönelik uzun süredir devam eden baskısında yeni bir aşamaya işaret ederken, anlaşmanın nihai metni ve parlamentolardan geçip geçmeyeceği önümüzdeki dönemin en önemli başlıkları arasında olacak.
