ABD yönetimi, her seviyeden yetkili ağızdan İran’a karşı yürütülen operasyonların kontrolden çıkmasını istemediği mesajını verirken, sert söylemlerine devam eden Tel Aviv yönetiminin ateşkes ihtimaline karşı saldırılarını hızlandırdığı ve yoğunlaştırdığı dikkati çekiyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, diplomasi yoluyla çözüm arayışı içinde olduğunu ve İran ile ateşkes teklifleri üzerinden görüşmeler yürütüldüğünü son günlerde daha sık dile getirmesi, diğer yandan İran’ın 15 maddelik ABD’nin tekliflerini “gerçekçi olmadığı” gerekçesiyle reddetmesi iki taraf arasında bir diplomatik krize işaret etse de, ABD yetkililerinden gelen açıklamalardaki satır aralarında yer alan ifadeler, Washington’un savaşın sona erdirilmesine yönelik bir siyasi geçiş arayışı olduğuna ve ufukta barış umudu olabileceğine dikkati çekiyor.
Çatışmanın bölgesel savaşa dönüşmesini engellemek için Tel Aviv’i daha sınırlı bir stratejiye yönlendirmeye çalışan Washington yönetimi, İran’ın askeri kapasitesinin daha sert operasyonlarla zayıflatılması gerektiğini savunan İsrail’İ frenlemeye çalışıyor.
DOĞRUDAN GÖRÜŞMELER VAR
ABD Dışişleri Bakanı’nın dün El Cezire’ye verdiği röportajda satır aralarında ABD’nin bu operasyonu kısa sürede bitirme istekliliği göze çarpıyor. Rubio röportajda İran içindeki bazı kişilerle ABD arasında, çoğunlukla aracı kişiler vasıtasıyla, “mesajlaşmaların ve bazı doğrudan görüşmelerin devam ettiğinin, bir kısım konuşmaların yapıldığının” altını çiziyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın “her zaman diplomasiyi ve sonuç almayı tercih ettiğini” ve aslında bunun “daha önce de gerçekleşebileceğini” ileri süren Rubio “Bu operasyon bittiğinde Hürmüz Boğazı bir şekilde açılacak” diyor. Satır aralarında İran’a saldırıların savaş değil de bir operasyon kapsamında kalacağı mesajını vermeye çalışan Washington yönetiminin üzerindeki “No King” protestoları, seçim anketlerinde düşen oy oranları ve her geçen gün artan küresel petrol fiyatları baskı oluşturuyor.
ABD TARAFINDA SINIRLI OPERASYON
İran ile diplomasi kapısını tamamen kapatmak istemediği mesajını her fırsatta dile getiren Washington yönetiminin amacı kendi söylemleriyle ‘İran’ın nükleer programını sınırlamak, ama geniş çaplı bir bölgesel savaştan kaçınmak’. Bu nedenle ABD tarafı aralarında Türkiye’nin de bulunduğu Pakistan, Mısır, Suudi Arabistan gibi arabulucu ülkelerle görüşmeler yürütüyor. ABD ateşkes veya müzakere seçeneklerini gündemde tutuyor. İsrail ise genelde askeri baskının sürmesi gerektiğini savunuyor.
HEDEFLER ÇOK UZAK OLABİLİR
Rubio’nun yanı sıra Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt’in TSİ akşam saatlerinde basın brifinginde kullandığı “Rejimin geriye kalan unsurlarının, yaşanan yıkımı sona erdirmek ve hâlâ fırsat varken müzakere masasına oturmak konusunda giderek daha istekli hale geldiğini görüyoruz” ifadeleri ABD’nin de müzakerelere daha sıkı sarıldığının bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Öte yandan İran’a yönelik savaşın, ABD’nin askeri hedefleri gerçekleşene kadar devam edeceğini belirten Leavitt, Pentagon’un 15 Mart’ta açıkladığı 4 ila 6 haftalık zaman çizelgesinin hâlâ geçerli olduğunu kaydetti.
Leavitt ayrıca ABD’nin İran’a yönelik operasyonunun hedeflerinin şunlar olduğunu söyledi: İran donanmasının ve balistik füzelerinin imha edilmesi” ancak İran İsrail’e füze fırlatmaya devam ediyor. Füze ve drone üretim altyapısının dağıtılması ki bunun ne derece gerçekleştiği tam olarak bilinmiyor. Ayrıca İran’ın bölgedeki vekillerinin zayıflatılması hedefi de başarılı olmadığı Hizbullah’ın saldırıları ile görülüyor. Geriye Tahran’ın nükleer silah elde etmesinin engellenmesi hedefi kalıyor ki bunun da diplomasi kanalları ile bir zemine oturtulacağı düşüncesi yatıyor.
İSRAİL’İ ATEŞKES HIZLANDIRDI
Diplomasi kanallarını açık tutmaya çalıştığını dile getiren ABD yönetiminin aksine Tel Aviv yönetimi sert söylemlerine devam ediyor. Zira İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, İran hedeflerinin güç kullanılarak vurulmaya devam edileceğini belirterek, operasyonların yoğunlaştırılacağını duyururken, Savunma Bakanı Israel Katz da saldırıların genişletileceğini ve savaşın uzun sürebileceğini ifade etti.
İsrail ordusunun Netanyahu’nun ateşkes ihtimalinden endişe ederek saldırıları hızlandırdığı ve yoğunlaştırdığı belirtiliyor. Netanyahu ve Trump arasındaki en önemli görüş ayrılığı, İsrailli bir kaynağın ABD’li yayın kuruluşu Axios’a verdiği bir demeçle ortaya çıkmış, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, geçtiğimiz hafta İranlılara hükümetlerini protesto etmek için sokaklara dökülme çağrısı yapmak istediği ancak ABD başkanı Trump’ın bunu ‘çok riskli’ olduğu gerekçesi ile reddettiği anlaşılmıştı. Analistler, İsrail’in askeri baskıyı artırma eğilimi ile ABD’nin diplomasi vurgusu arasındaki farkın, bölgedeki çatışmanın gidişatını belirlemede kritik olduğunu vurguluyor.
