Antalya’da düzenlenen COP31’in Yeşil Bölge programı tartışma yarattı. Doğa Derneği’nin incelemesine göre 536 etkinliğin önemli bölümü şirketler, bankalar ve sektör temsilcileri tarafından düzenlenirken sivil toplumun payı yüzde 14,7’de kaldı. Dernek, iklim krizine karşı mücadelede doğanın haklarının ve iklim adaletinin daha güçlü biçimde gündeme alınması gerektiğini savundu.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, küresel iklim krizine çözüm arayışlarıyla Antalya’da devam ediyor. Ancak zirvenin kamuya açık alanı olan Yeşil Bölge’de düzenlenen etkinliklerin içeriği, iklim politikalarının kimler tarafından şekillendirildiği ve doğanın bu süreçte ne kadar temsil edildiği sorularını gündeme taşıdı.
Doğa Derneği’nin COP31 Yeşil Bölge programına yönelik incelemesi, etkinliklerde şirketlerin, bankaların ve finans çevrelerinin ağırlığına dikkat çekti. Dernek, doğanın hakları, iklim adaleti ve biyoçeşitlilik gibi başlıkların programda yeterince yer bulmadığını belirterek iklim politikalarının yalnızca ekonomik ve teknolojik çözümler üzerinden ele alınmasına itiraz etti.
536 etkinlikte şirketlerin ağırlığı
Doğa Derneği’nin değerlendirmesine göre Yeşil Bölge programında toplam 536 etkinlik bulunuyor. Bunların 181’i şirketler, bankalar ve bunların ortaklıkları tarafından düzenlenirken, iş dünyası ve sektör örgütlerinin 45, girişimcilik programlarının ise 35 etkinliği yer alıyor.
Merkezi kamu kurumları ve kamu ortaklıkları 80, sivil toplum kuruluşları 79, yerel yönetimler ve belediye birlikleri 63 etkinlikle programda temsil ediliyor. Diğer kurumlar, ağlar ve belirsiz kayıtların sayısı ise 53 olarak aktarılıyor.
Sivil toplum kuruluşlarının etkinliklerdeki payının yüzde 14,7 seviyesinde kalması, derneğin eleştirilerinde öne çıkan başlıklardan biri oldu.
Doğa Derneği, bu dağılımın iklim krizine ilişkin karar ve tartışmalarda ekonomik aktörlerin etkisinin daha belirgin olduğunu gösterdiğini savunuyor.
İklim krizinin merkezinde doğa neden yok?
Derneğin eleştirisi yalnızca etkinliklerin kimler tarafından düzenlendiğiyle sınırlı değil. Programın içeriğinde kullanılan kavramlar da değerlendirmeye alınıyor.
Doğa Derneği, etkinlik başlıklarının yaklaşık altıda birinde yatırım, finans, sermaye, piyasa, rekabet veya ticarileşme ifadelerinin yer aldığını belirtiyor. Buna karşılık doğanın hakları, iklim adaleti, biyoçeşitlilik ve adil geçiş gibi kavramların daha sınırlı biçimde gündeme geldiğini ifade ediyor.
Bu değerlendirme, iklim krizinin yalnızca emisyonların azaltılması, enerji dönüşümü ve finansman başlıklarıyla ele alınmasının yeterli olup olmadığı tartışmasını da beraberinde getiriyor.
Tarım ve sağlık oturumlarında da eleştiri
Doğa Derneği’nin 9 Kasım’daki Gıda, Tarım ve Sağlık temalı etkinliklere ilişkin değerlendirmesi de dikkat çekici.
Dernek, gıda ve tarımla doğrudan ilgili yaklaşık her üç etkinlikten birinde şirket veya banka adının geçtiğini belirtiyor. Aynı gün gerçekleştirilen 50 etkinlikte çiftçi kooperatiflerine, ziraat odalarına veya tarım işçileri sendikalarına yer verilmediğine dikkat çekiyor.
Tek Sağlık yaklaşımı çerçevesinde insan sağlığına yönelik iklim etkilerinin ele alındığını aktaran dernek, yaban hayvanları, nehirler, göller ve ormanların sağlığının ise programda yeterince karşılık bulmadığını savunuyor.
Doğa ve arazi kullanımı temalı etkinliklerde de benzer bir tabloya işaret ediliyor. Bu başlık altında düzenlenen 50 etkinliğin 24’ünün denizler, doğa ve arazi kullanımıyla ilgili olduğu belirtilirken, doğanın haklarını ve yaşam alanlarının korunmasını merkeze alan tartışmaların eksikliği eleştiriliyor.
Yeşil dönüşüm mü, doğanın korunması mı?
COP31’in resmi Yeşil Bölge yaklaşımı; iklim hedeflerinin günlük hayata geçirilmesi, yatırım yapılabilir projelerin geliştirilmesi, teknoloji ve finansman çözümlerinin bir araya getirilmesi üzerine kuruluyor. Resmi programda iklim finansmanı, dayanıklı şehirler, yeşil sanayileşme, sıfır atık, bilim ve teknoloji gibi başlıklar öne çıkıyor.
Ancak Doğa Derneği, bu yaklaşımın doğanın kendi haklarını ve tüm canlıların yaşam hakkını merkeze almadığı sürece eksik kalacağını savunuyor.
Derneğin açıklamasında, insanı doğadan ayırmayan hak temelli gündemler oluşturulmadan iklim zirvelerinden anlamlı sonuç beklenemeyeceği vurgulanıyor.
“Doğanın hakları güvence altına alınana kadar yaşamı savunacağız”
Doğa Derneği, COP31 Yeşil Bölge programına ilişkin değerlendirmesini şu sözlerle özetliyor:
“COP31 Yeşil Bölge’de doğanın hakları neden yok? Gezegenimizin yok oluşunun temel sebebi haksızlıklar. İnsanı doğadan ayırmayan hak temelli gündemler ve tartışmalar olmadan COP’lardan anlamlı bir sonuç beklemiyoruz. İklim kararları doğanın bütünlüğünü ve tüm canlıların yaşam hakkını korumalı. Doğanın hakları güvence altına alınana kadar yaşamı savunmaya devam edeceğiz.”
Antalya’daki COP31, iklim krizine karşı uluslararası iş birliğini güçlendirmeyi hedeflerken, Yeşil Bölge üzerinden yükselen bu eleştiri iklim politikalarının yönüne ilişkin önemli bir tartışmayı da görünür kılıyor: İklim krizine çözüm aranırken yalnızca ekonominin ve insanın ihtiyaçları mı, yoksa doğanın bütünlüğü ve tüm canlıların yaşam hakkı da kararların merkezinde mi olacak?
