Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Yeni Azerbaycan Partisi’nin 8. Kurultayı’nda yaptığı konuşmada dış politikaya ilişkin dikkat çeken mesajlar verdi.
Aliyev, Azerbaycan’ın dış politikasını herhangi bir ülkenin müdahalesine izin vermeyecek şekilde şekillendirdiklerini belirterek, “Kimsenin yardımına veya himayesine ihtiyacımız yok” ifadelerini kullandı.
Aliyev ayrıca Azerbaycan’ın ekonomik bağımsızlığını sağladığını, kendi geleceğini kendi ellerinde gördüklerini ve ülkenin uluslararası arenada önemli bir konuma ulaştığını söyledi.
Ancak bu açıklamalar, Azerbaycan’ın özellikle Türkiye ile son yıllarda geliştirdiği siyasi, askeri ve ekonomik ilişkileri yeniden gündeme getirdi.
Çünkü Ankara-Bakü ilişkileri yalnızca diplomatik söylemlerden ibaret değil. İki ülke arasındaki iş birliği; savunma, güvenlik, enerji, ticaret, ulaştırma ve bölgesel siyasete kadar uzanan geniş bir alanda yürütülüyor.
İlişkiler müttefiklik seviyesinde
Türkiye, Azerbaycan’ın bağımsızlığını 9 Kasım 1991’de tanıyan ilk devlet oldu. İki ülke arasındaki ilişkiler 2021 yılında imzalanan Şuşa Beyannamesi ile müttefiklik seviyesine çıkarıldı.
Beyanname, savunma ve güvenlik alanında ortak eğitim ve tatbikatlardan askeri modernizasyona, savunma sanayisi iş birliğinden teknoloji paylaşımına kadar geniş bir çerçeve oluşturdu.
Bu kapsamda Türk ve Azerbaycan orduları yıllardır ortak tatbikatlar düzenliyor. 2025 yılında Nahçıvan’da gerçekleştirilen Mustafa Kemal Atatürk Tatbikatı’na Türk Silahlı Kuvvetleri ile Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri katıldı. Tatbikatın amacı, iki ülke arasındaki askeri iş birliğini ve bilgi-tecrübe paylaşımını geliştirmek olarak açıklandı.
Savunma sanayisinde yeni anlaşmalar
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki savunma iş birliği 2026 yılında da yeni anlaşmalarla genişledi.
Bakü’de düzenlenen ADEX 2026 kapsamında Türk savunma sanayisi şirketleri ile Azerbaycan arasında 500 milyon doların üzerinde anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandı.
Bu anlaşmalar arasında TUSAŞ tarafından Azerbaycan’a 14 HÜRKUŞ-II uçağı tedariki, BAYKAR’ın MIZRAK akıllı dolanan mühimmat ve Antidot sistemlerine ilişkin sözleşmeleri, ROKETSAN’ın Barbaros Kıyı Savunma Sistemi ve ASELSAN’ın ALP-100 radarına ilişkin anlaşmalar bulunuyor.
Ayrıca ASELSAN ile Azerbaycan tarafı arasında Nahçıvan’da fabrika kurulmasına yönelik ön anlaşma da imzalandı.
Yani Aliyev’in “yardıma veya himayeye ihtiyacımız yok” sözlerinin söylendiği günlerde bile Türkiye-Azerbaycan savunma sanayisi iş birliği yeni projelerle ilerliyor.
Ekonomik bağlar da güçlü
İki ülke arasındaki ilişkilerin bir diğer önemli ayağını ekonomi oluşturuyor.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ikili ticaret hacmi yaklaşık 7,08 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Azerbaycan’daki Türk yatırımlarının toplamı ise 2025 itibarıyla yaklaşık 17,9 milyar dolar olarak veriliyor.
Enerji alanında ise TANAP, Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Bakü-Tiflis-Erzurum gibi projeler iki ülkeyi birbirine bağlayan stratejik yatırımlar arasında yer alıyor. Bakü-Tiflis-Kars demiryolu da Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ulaştırma bağlantısının önemli unsurlarından biri.
Türkiye ve Azerbaycan ayrıca önümüzdeki dönemde ikili ticaret hacmini 15 milyar dolara çıkarma hedefini ortaya koymuş durumda. 2025 sonunda imzalanan 110 maddelik eylem planında ticaret, sanayi, yatırım, müteahhitlik, ulaştırma, enerji, eğitim ve sağlık gibi birçok alan için ortak hedefler belirlendi.
Siyasi destek de devam ediyor
Ankara, Bakü ile ilişkilerini yalnızca ekonomik ve askeri alanlarla sınırlamıyor.
Türkiye, Azerbaycan ile Ermenistan arasında kalıcı barışın sağlanmasını desteklediğini ve Karabağ’da altyapının yeniden kurulması, bölgesel ulaşım bağlantılarının geliştirilmesi ve enerji-ticaret hatlarının işler hale getirilmesine yönelik çalışmaları desteklediğini açıkça belirtiyor.
Dolayısıyla Aliyev’in açıklaması, Azerbaycan’ın kendi dış politikasında bağımsız hareket etme iradesini vurgulayan bir siyasi mesaj olarak öne çıkıyor.
Ancak aynı zamanda ortaya çıkan tablo da oldukça net:
Bir tarafta Aliyev’in “Kimsenin yardımına veya himayesine ihtiyacımız yok” sözleri…
Diğer tarafta ise Türkiye ile müttefiklik çerçevesinde sürdürülen askeri tatbikatlar, savunma sanayisi anlaşmaları, ortak üretim projeleri, enerji hatları, milyarlarca dolarlık ticaret ve karşılıklı yatırımlar…
Bu nedenle Aliyev’in sözleri, Türkiye ile mevcut stratejik ortaklığın sona erdiği anlamına gelen bir açıklama olarak değil, Azerbaycan’ın dış politikada bağımsız karar alma ve başka ülkelerin müdahalesini kabul etmeme yaklaşımının vurgulanması olarak okunabilir.
Nitekim Türkiye ile Azerbaycan arasındaki resmi ilişkiler halen “müttefiklik” seviyesinde tanımlanıyor ve iki ülke arasındaki siyasi, ekonomik ve askeri iş birliği devam ediyor.
