İstanbul Maltepe’de 5 kişinin hayatını kaybettiği 7 katlı binanın çökmesine ilişkin soruşturmada binanın mimarı ile şantiye şefi tutuklandı. Bilirkişi ön raporunda, binaya ruhsata aykırı dört kat eklendiği ve bu katlar için geçmişte iki kez yıkım kararı alındığı, ancak kararların uygulanmadığı belirtildi. Binanın beton örneklerinde deniz kabuğu bulunduğu da bildirildi.
İstanbul’un Maltepe ilçesinde 8 Ekim sabahı meydana gelen ve 5 kişinin hayatını kaybettiği bina faciasına ilişkin soruşturmada yeni gelişmeler yaşandı. Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta bulunan 7 katlı apartmanın ilk üç katının çökmesiyle sonuçlanan olayda, binanın mimarı Hasan Balcı ile yapım sürecinde şantiye şefi olarak görev yapan Mevlüt Okumuş tutuklandı.
Facianın ardından başlatılan soruşturmada binanın inşa süreci, ruhsat kayıtları, sonradan yapılan katlar ve olası ihmaller incelemeye alındı. Soruşturma kapsamında hazırlanan bilirkişi ön raporunda yer alan bulgular ise binanın geçmişine ilişkin dikkat çekici ayrıntıları ortaya çıkardı.
Binaya sonradan dört kaçak kat eklenmiş
Bilirkişi ön raporunda yer alan tespitlere göre, 1987 yılında üç katlı olarak inşa edilen binaya, 1989 ve 1990 yıllarında ruhsata aykırı şekilde dört kat daha eklendi. Böylece yapı, zemin katın üzerinde altı kat bulunan toplam yedi katlı bir apartmana dönüştü.
Binanın sonradan eklenen üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı katlarının ruhsata aykırı olduğu belirtildi. Söz konusu katların inşasına ilişkin geçmişte düzenlenen resmi tutanaklar ve alınan idari kararlar da soruşturma dosyasına girdi.
Raporda, 16 Haziran 1989 ve 18 Nisan 1990 tarihli yapı tatil tutanaklarında ruhsata aykırı imalatların kayıt altına alındığı ve bu aykırılıkların binanın çöktüğü tarihte de mevcut olduğu kaydedildi.
İki kez yıkım kararı alınmış, ancak uygulanmamış
Soruşturmanın en dikkat çekici ayrıntılarından biri, kaçak katlar hakkında geçmişte alınan yıkım kararları oldu.
Bilirkişi ön raporuna göre, ruhsata aykırı imalatlar nedeniyle 14 Ağustos 1989 ve 11 Haziran 1990 tarihlerinde encümen kararları alındı. Bu kararlarla binaya sonradan eklenen dört katın yıkılmasına hükmedildi.
Ancak alınan iki yıkım kararının da uygulanmadığı belirlendi. Ruhsata aykırı katların yıllar boyunca binada kalmaya devam etmesi, soruşturmanın önemli başlıklarından biri haline geldi.
Bu tespitler, yalnızca yapım aşamasındaki sorumlulukların değil, geçmişteki denetim ve idari işlemlerin de incelenmesini gündeme getirdi. Söz konusu kararların neden uygulanmadığı ve süreçte hangi kurum veya kişilerin sorumluluğunun bulunduğu, soruşturma kapsamında araştırılıyor.
Beton örneklerinde deniz kabuğu bulundu
Binanın çöküş nedenini belirlemek amacıyla yürütülen teknik incelemelerde, yapının beton örneklerinde deniz kabuğu bulunduğu da bildirildi.
Bilirkişi ön raporunda binanın mimarı, yapı ruhsatında fenni mesul olarak belirtilen kişi, sürveyan, bina sahipleri ve dönemin şantiye sorumlusu hakkında kusur tespitleri yer aldı.
Bununla birlikte, beton örneklerine ilişkin bulguların binanın taşıyıcı sisteminin durumuyla nasıl bir ilişki taşıdığı ve çöküşe hangi etkenlerin ne ölçüde katkıda bulunduğu, teknik incelemelerin bütünüyle değerlendirilmesiyle netleşecek.
Bilirkişi ön raporundaki tespitler, nihai yargı kararının yerine geçmiyor. Soruşturmanın ilerleyen aşamalarında ek teknik incelemeler ve yeni deliller doğrultusunda sorumlulukların kapsamı kesinlik kazanacak.
Çöküş 8 Ekim sabahı meydana geldi
Facia, 8 Ekim Perşembe günü saat 05.40 sıralarında Maltepe ilçesine bağlı Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta meydana geldi. Yedi katlı binanın ilk üç katı henüz belirlenemeyen bir nedenle çöktü.
İhbar üzerine bölgeye itfaiye, AFAD, UMKE, polis ve sağlık ekipleri sevk edildi. Binanın üst katlarında mahsur kalanlar tahliye edilirken, enkaz altında kalan kişileri kurtarmak için arama kurtarma çalışması başlatıldı.
Çalışmalar sırasında 10 kişi yaralı olarak kurtarıldı. Enkazdan çıkarılan beş kişinin ise yaşamını yitirdiği belirlendi. Arama kurtarma çalışmaları, enkaz altında kalan son kişinin de cansız bedenine ulaşılmasının ardından 9 Ekim sabahı tamamlandı.
Hayatını kaybedenlerin Gülce Dora Turhan, Ahmet Muhammed İnan, Mesut Bilece, Hüseyin Özkurt ve Zeynep İnan olduğu bildirildi.
Çevredeki binalar tahliye edildi
Çöküşün ardından olası risklere karşı çevrede bulunan üç binadaki toplam 55 kişi tedbir amacıyla tahliye edildi. Barınma ihtiyacı bulunan 44 kişi otellere yerleştirilirken, afetzedelere psikososyal destek ve beslenme hizmeti sağlandı.
Olay yerindeki çalışmalar sırasında enkazın çevresinde güvenlik önlemleri alınırken, binanın neden çöktüğünün belirlenmesi için teknik incelemeler de sürdürüldü.
Kamu görevlilerinin sorumluluğu da araştırılıyor
İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada, binanın mimarı ve şantiye şefinin tutuklanmasının yanı sıra yapı izin belgelerinde imzası bulunan görevlilerin tespit edilmesine yönelik çalışmalar da gündeme geldi.
İçişleri Bakanlığı tarafından binanın planlama, inşa ve tadilat süreçlerinde kamu görevlilerinin olası ihmal ve sorumluluklarını incelemek üzere iki mülkiye müfettişi görevlendirildi.
Böylece soruşturma, binanın yapım sürecindeki olası kusurların yanı sıra ruhsata aykırı katların nasıl yıllarca ayakta kaldığı ve geçmişte alınan yıkım kararlarının neden uygulanmadığı sorularına da odaklandı.
Soruşturmanın seyri açısından kritik sorular
Bilirkişi ön raporundaki bulguların ardından soruşturmada yanıtı aranan başlıca sorular şöyle sıralanıyor:
- Binaya ruhsata aykırı dört katın eklenmesine hangi koşullarda izin verildi?
- İki ayrı yıkım kararının uygulanmamasında hangi kişi veya kurumların sorumluluğu bulunuyor?
- Binanın beton ve taşıyıcı sistem özellikleri çöküşü nasıl etkiledi?
- Yapının yıllar içindeki denetim ve tadilat süreçlerinde herhangi bir ihmal yaşandı mı?
Binanın mimarı ile şantiye şefinin tutuklanması, facia soruşturmasındaki ilk tutuklama kararları olarak kayıtlara geçti. Dosyadaki teknik bulguların, geçmişte alınan idari kararların ve olası sorumlulukların değerlendirilmesiyle soruşturmanın kapsamının daha da netleşmesi bekleniyor.
