Sivas’ın Kayalıpınar bölgesinde yürütülen kazılarda, Hitit Kralı II. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçası ortaya çıkarıldı. Önceki sezon bulunanlarla birlikte 184 parçaya ulaşan kraliyet arşivi; çocukları etkileyen salgın hastalığı, bir bebek prensesin ölümünü, askerî yardım taleplerini ve Hititlerin kehanet uygulamalarını gün yüzüne çıkardı.
Anadolu’nun binlerce yıllık tarihine ışık tutan önemli bir arkeolojik keşif Sivas’ta gerçekleştirildi. Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar’da sürdürülen kazılarda, yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesine ait Hitit kraliyet arşivinden yeni belgeler gün yüzüne çıkarıldı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un açıkladığı bilgilere göre, 2026 yılı kazılarında Hitit Kralı II. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve tablet parçası bulundu. Geçen sezon ortaya çıkarılan 53 buluntuyla birlikte arşivdeki toplam sayı 184’e ulaştı.
Eski Asur ve Hitit kaynaklarında Šamuḫa adıyla anılan antik yerleşimde bulunan belgeler, dönemin devlet yönetimi, askerî gelişmeleri, dini inanışları ve kraliyet ailesinin yaşamına ilişkin önemli bilgiler içeriyor. Arşivin, 21. yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv olduğu belirtiliyor.
Binlerce yıl önceki salgın tabletlerde
Arşivdeki en dikkat çekici kayıtlar arasında, şehirden şehre yayılan ve özellikle çocukları ve bebekleri etkileyen yüksek ateşli bir salgına ilişkin metinler bulunuyor.
Belgelerde, salgından etkilenen bir bebek prensesin sağlık durumuna ilişkin kayıtların yanı sıra prensesin ölümünün ve ardından gerçekleştirilen cenaze ritüelinin anlatıldığı bildiriliyor.
Bu kayıtlar, yaklaşık 3 bin 400 yıl önce saray çevresinde yaşanan sağlık sorunlarının ve ölümlerin nasıl kayda geçirildiğini ortaya koyuyor. Metinler aynı zamanda Hititlerin hastalıklar karşısında dini ritüellere ve kehanet uygulamalarına başvurduğunu gösteren bilgiler içeriyor.
Batı Anadolu’dan krala askerî yardım çağrısı
Arşivdeki bir başka önemli belge grubu, Hititlerin Batı Anadolu’daki askerî durumuna ilişkin yazışmalardan oluşuyor.
Hitit generallerinin krala gönderdiği mektuplarda, düşman tehdidi karşısında asker, at ve savaş arabası talep edildiği belirtiliyor. Mektuplarda, gerekli yardımın ulaşmaması durumunda ordunun yok olabileceğine ilişkin uyarıların da yer aldığı aktarılıyor.
Bu yazışmalar, Hititlerin yalnızca saray ve dini yaşamını değil, dönemin askerî organizasyonunu, haberleşme ağını ve sınır bölgelerinde karşılaştığı güvenlik sorunlarını anlamak açısından da önem taşıyor.
Kuş falı ve kehanet uygulamalarına ilişkin kayıtlar
Kayalıpınar’da bulunan tabletler, Hititlerin inanç dünyasına ilişkin ayrıntılar da sunuyor. Arşivde kuş falcılarının gözlemlerini ve kuşların izlediği güzergâhları kaydettikleri metinler yer alıyor.
Antik dünyada yöneticilerin savaş, sefer ve devlet işleriyle ilgili kararlarında kehanet uygulamalarına başvurabildiği biliniyor. Kayalıpınar’daki belgeler, bu uygulamaların Hitit sarayındaki yerini ve nasıl kayıt altına alındığını daha ayrıntılı biçimde inceleme olanağı sağlıyor.
Hititçe ve Hurrice kaleme alınan arşivde ayrıca mektuplar, dualar, ritüel metinleri ve fal kayıtları bulunuyor.
Kayalıpınar Hitit tarihine ışık tutuyor
Sivas’ın Yıldızeli ilçesinde yer alan Kayalıpınar, antik kaynaklarda Šamuḫa adıyla anılan önemli bir yerleşim olarak biliniyor. Bölgede sürdürülen arkeolojik çalışmalar, Hititlerin siyasi tarihi ve kültürel yaşamına ilişkin yeni belgelerin ortaya çıkarılmasını sağlıyor.
Yeni buluntular, devlet yönetiminden askerî tehditlere, salgın hastalıklardan kraliyet ailesinin yaşamına kadar farklı konularda doğrudan yazılı kaynaklar sunuyor. Tabletlerin bilimsel incelemeleriyle birlikte, Hititlerin yaklaşık 3 bin 400 yıl önceki yaşamına ilişkin ayrıntıların daha da netleşmesi bekleniyor.
İSTİHBARAT SERVİSİ
