Türkiye’nin makine ihracatı, 2026 yılının ilk 10 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,8 artarak 23,7 milyar dolara yükseldi. Almanya ve ABD pazarlarında kaydedilen büyüme ihracata destek verirken, sektörün gündeminde Avrupa Birliği’nin genişletmeye hazırlandığı karbon düzenlemeleri bulunuyor. Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, yeni uygulamaların Türk üreticiler üzerinde ciddi maliyet baskısı oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) tarafından açıklanan konsolide verilere göre, serbest bölgeler dahil Türkiye’nin makine imalat sanayisi ihracatı ocak-ekim döneminde 23,7 milyar dolara ulaştı. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0,8’lik artış kaydedilirken, ihracatın tonaj bazında yüzde 6,2 gerilemesi dikkat çekti.
Miktar bakımından yaşanan düşüşe rağmen ihracat gelirinin artması, kilogram başına ortalama ihracat fiyatının 8,7 dolara yükselmesiyle öne çıktı.
Yıllıklandırılmış makine ihracatı 28,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken, son 12 aylık makine ithalatı yüzde 5,4 artışla 47,5 milyar dolara çıktı. İhracat ve ithalat arasındaki fark, makine sektöründe dış ticaret dengesine ilişkin tartışmaları da gündemde tutuyor.
Almanya ve ABD pazarlarında dikkat çeken artış
Türkiye’nin makine ihracatında Avrupa ve ABD pazarları öne çıktı. Almanya’ya yapılan ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,1 artarak 2,9 milyar dolara yaklaştı.
ABD’ye makine ihracatı ise yüzde 27’lik yükselişle yaklaşık 2 milyar dolara ulaştı. Özellikle ABD pazarındaki büyüme, sektörün farklı pazarlardaki rekabet gücü açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendirildi.
Ürün grupları bazında en yüksek ihracat yaklaşık 2,1 milyar dolarla içten yanmalı motorlar ve aksamlarında gerçekleşti. İnşaat ve madencilik makineleri 1,9 milyar dolarla ikinci sırada yer alırken pompalar ve kompresörler yaklaşık 1,4 milyar dolarlık ihracatla üçüncü sıraya yerleşti.

AB’nin karbon düzenlemeleri Türk üreticiyi nasıl etkileyecek?
Makine ihracatındaki gelişmelerin yanı sıra sektörün önündeki en önemli gündem maddelerinden biri Avrupa Birliği’nin yeşil dönüşüm kapsamında uygulamaya koyduğu yeni ticaret düzenlemeleri oldu.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31’inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında iklim politikalarının uluslararası gündemde öne çıktığı dönemde, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ve diğer çevresel düzenlemeleri Türk sanayisinin rekabet koşullarını yeniden şekillendiriyor.
MAİB Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, Avrupa Birliği’nin karbon düzenlemelerini genişletirken kendi sanayisine yönelik bazı çevresel hedefleri esnetmesinin rekabet açısından soru işaretleri yarattığını belirtti.
Yılmaz, Avrupa Komisyonu’nun daha önce yaklaşık 180 alt ürünün SKDM kapsamına alınmasını önerdiğini, Avrupa Parlamentosu’nun ise bu listeyi 457 ürüne genişletme kararı aldığını hatırlattı.
Gündemdeki genişleme kapsamında 2028 itibarıyla makine ürünleri ve metal aksamların da sisteme dahil edilmesine yönelik müzakerelerin önem kazandığını belirten Yılmaz, listede bağlantı elemanları, metal parçalar ve makine aksamlarının büyük ağırlık taşıdığını söyledi.
Ticaret Bakanlığının paylaştığı verilere atıfta bulunan Yılmaz, yeni ürün grupları kapsamında Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne yıllık yaklaşık 8 milyar avroluk ihracatının etkilenebileceğini ifade etti. Bu büyüklüğün Türkiye’yi Çin’in ardından en fazla etkilenecek ikinci ülke konumuna taşıdığını belirtti.
AB’nin iklim hedeflerinde geri adım tartışması
Yılmaz’ın dikkat çektiği bir diğer konu ise Avrupa Birliği’nin kendi sanayisine yönelik iklim politikalarında yaptığı değişiklikler oldu.
Avrupa Parlamentosu Çevre Komitesi’nde 2035 yılı için öngörülen yüzde 100 karbondioksit emisyon azaltım hedefinin yüzde 87,5’e çekilmesi yönündeki gelişmeler ile şirketlerin çevresel pazarlama iddialarını denetlemeyi amaçlayan Yeşil İddialar Direktifi’nin askıya alınması, sektör temsilcisinin eleştirilerinin odağında yer aldı.
Yılmaz, Avrupa’nın bir yandan kendi sanayisinin üzerindeki maliyet ve uyum baskısını hafifletmeye çalışırken diğer yandan sınırda karbon düzenlemeleri, ekotasarım kuralları ve Dijital Ürün Pasaportu gibi mekanizmaları genişlettiğini savundu.
Bu yaklaşımın yalnızca çevre politikası olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Yılmaz, Avrupa’nın sanayi rekabetçiliğini korumaya yönelik stratejik adımlar attığını ifade etti.
Türk makine sanayisine çifte maliyet baskısı
SKDM’nin mali yükümlülük dönemine geçmesiyle birlikte karbon emisyonları, ihracatçılar açısından yeni bir maliyet kalemi haline geliyor.
Türkiye’de kurulumu süren Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) de bu süreçte önemli rol üstlenmesi bekleniyor. Ancak MAİB Başkanı Yılmaz’a göre, ulusal sistemin pilot döneminde tahsisatların ücretsiz verilmesi, ihracatçıların Avrupa sınırında mahsup edebileceği bir yurt içi karbon fiyatının oluşmasını engelliyor.
Yılmaz, yıllık 50 bin tonun üzerinde karbondioksit salımı yapan tesislerin ulusal ETS kapsamında değerlendirildiğini, makine imalatçılarının önemli bir bölümünün ise bu eşiğin altında kaldığını belirtti.
Bu nedenle birçok üreticinin ulusal ETS’yi doğrudan hissetmediğini ancak çelik ve alüminyum gibi temel girdiler üzerinden dolaylı maliyetlerle karşılaştığını vurguladı.
Sektör temsilcisine göre makine üreticileri böylece iki ayrı maliyet baskısıyla karşı karşıya kalıyor: Bir tarafta Avrupa’ya ihracat sırasında ortaya çıkan karbon yükümlülükleri, diğer tarafta üretimde kullanılan ham madde ve ara ürünlerin fiyatlarına yansıyan dolaylı maliyetler.
Dijital Ürün Pasaportu ve ekotasarım kuralları da gündemde
Avrupa Birliği’nin düzenlemeleri yalnızca karbon emisyonlarının fiyatlandırılmasıyla sınırlı değil. Dijital Ürün Pasaportu ve ekotasarım uygulamaları da Türk makine üreticileri açısından yeni yükümlülükler doğurabilecek başlıklar arasında bulunuyor.
Bu düzenlemelerle ürünlerin ham madde kullanımından enerji tüketimine, üretim süreçlerinden çevresel performansına kadar daha kapsamlı verilerin kayıt altına alınması hedefleniyor.
Yılmaz, makine sektörünün doğrudan öncelikli sektörler arasında yer almasa bile çelik, alüminyum ve makinelerde kullanılan enerji ilişkili bileşenler üzerinden bu düzenlemelerden etkilendiğini belirtti.
Üreticilerin güvenilir ürün ve emisyon verisi oluşturabilmesi için teknik altyapı, finansman ve kurumsal destek ihtiyacının arttığını ifade etti.
Makine ihracatçıları için üç temel beklenti
Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda güncellenen Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nı sektör açısından önemli bir adım olarak değerlendiren Yılmaz, Türkiye’nin yeşil tedarik zincirlerine entegrasyonunun güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Ulusal ETS’nin sektörel etkilerinin analiz edilmesi ve karbon fiyatlandırması alanında uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesinin ihracatçılar açısından önem taşıdığını belirten Yılmaz, AB’nin emisyon hesaplama ve doğrulama süreçlerinde yaşanan teknik sorunların da çözülmesi gerektiğini kaydetti.
Yılmaz, Türk makine sanayisinin adil bir geçiş süreci için üç temel beklentisini şöyle sıraladı:
- Karbon fiyatlandırmasında mahsuplaşma: Türkiye’de gelişmekte olan Emisyon Ticaret Sistemi’nin SKDM kapsamında dikkate alınması ve yurt içinde ödenen karbon bedellerinin sınırdaki yükümlülüklerden mahsup edilmesi.
- Gerçekçi geçiş takvimi: Makine tedarik zincirini etkileyen yeni kuralların Türk üreticilerle istişare edilerek ve uygulanabilir süreler tanınarak hayata geçirilmesi.
- Güvenilir veri altyapısı: İmalatçılar arasında ürün, emisyon ve tedarik zinciri verilerinin düzenli ve doğrulanabilir biçimde paylaşılmasının sağlanması.
Türkiye’nin makine ihracatında 10 ayda 23,7 milyar dolara ulaşması sektörün uluslararası pazarlardaki varlığını ortaya koyarken, Avrupa Birliği’nin yeni çevre düzenlemeleri önümüzdeki dönemin rekabet koşullarını belirleyecek önemli unsurlar arasında yer alıyor. İhracatçıların önündeki temel mesele ise yeşil dönüşüm sürecine uyum sağlarken uluslararası pazarlardaki maliyet rekabetini koruyabilmek olacak.



